Devlet-i Ali Osman-i

                        Ulusçuluk akımlarının etkisi altında kalmış kozmopolit bir imparatorluğun vatanseverliğini  anlatmanın yada onu anlamanın en güzel tasvir edilebileceği dönem 1789’dan sonra başlayan ulusçuluk akımının tüm dünyadaki imparatorlukları etkilediği dönemdir. Bu dönemi Osmanlı devleti kazasız bir şekilde atlatmaya çalışmış ancak imparatorluğun yıkılmasına engel olamamıştır. Ancak Osmanlı Vatanseverliği hakkında yeni nesillere aktarılacak birkaç önemli, düşündürücü hadise bırakmıştır. Bunlar tarihin tozlu sayfalarında kalmamalıdır.

 Saygılarımla Atilla ……

 

İmparatorluğun dağılmasını önlemek isteyen muhalefetin üyeleri daha çok Türk unsurlar arasından çıkmıştır. Kozmopolit ( “çeşitli uluslardan kimseleri barındıran, içinde bulunduran” Kaynak : Türk Dil Kurumu ) bürokrasi ya resmi muhalefetin ve iktidarların taraftarı olmuştur, ya da ulusçu akımlara mensup olmuştur. Ama bu arada Osmanlı patriyotizmi ( Osmanlı vatanseverliği )içinde mensup olduğu etnik ve dini grubun ayrımcı isteklerine karşı çıkanlarda vardı. Londra Sefiri ( Elçi ) Kostaki Musurus Paşa bu tip Osmanlı patriyotlarındandı ( Vatansever ).Atina elçiliği sırasında Yunan ulusçuların nefretini kazanmış ve sol kolunun ebediyen sakatlanmasına neden olan bir suikasta maruz kalmıştır.

 
Kaynak : Sinan Kuneralp “ Bir Osmanlı Diplomatı : Kostaki Musurus Paşa”  TTK Ankara 1970/3