Osmanlı barışı ve milletlerin Osmanlı Devlet ve askeri teşkilatı içindeki görev ve yetkileri hakkında bilgilendirme yapmak ve imparatorluğun etnik yapısının nasıl bir arada huzur içinde yaşadığının örnekler ve alıntılar halinde anlatımına devam edebiliriz. Bu konuya iyi örnek olabilecek Fenerli Rum Aristokrasisi sosyolojik bir gruplaşmadır. İsmi üzerinde olduğu gibi Haliç kıyısındaki fener semtinde yaşayan Rum Ailelerinden oluşan bir grup. Bunların içinde Haçlı Seferlerinden kalma aileler bile mevcuttur. Fenerli Rum Aristokrasisi Osmanlı İmparatorluğu bünyesine bir çok Paşa yetiştirmiştir. Bunların arasında Sefirler vb. görevden yetkililer mevcuttur. Ayrıca bir tanesi İslam Hukuku adına değerli bir eser vermiştir.
Tam manasıyla açıklamak gerekirse sözü Prof.Dr.İlber ORTAYLI’ya bırakmamız lazım gelir.
“ Fenerli Rum beylerin ikbali Mora ayaklanmasından sonra sarsıldı. Ama son güne kadar devlet hizmetinde kaldılar. Londra’daki büyükelçi Kostaki Musurus ( Paşa ), daha önce Atina’da sefirdi ve Yunan milliyetçileri kızdıran bir Osmanlı olduğundan suikaste bile uğradı. Sonra “ İslam Hukuku” alanında değerli bir eser veren Sava Paşa. Viyana Sefirimiz Kalimaki Bey, başhekim Mavroyeni Paşa ( Napoli Morosini Ailesinden geliyor ) gibileri hayli kalabalıktır. İpsilantiler gibi ihanet edenlerde oldu. Ama Fenerli Rum Beyleri Yunan milliyetçisi değildi. Patrikhane ve Fener Aristokrasisi bağımsız Yunanistan olayına sıcak bakmamıştır.”
Kaynak : Osmanlı Barışı – İlber Ortaylı Sayfa : 78
Etnik yapısı ne olursa olsun ulusçuluk akımlarının etkisine rağmen Osmanlı kimliğini anlamanın yolu dönemi şartları ile inceleyip ders çıkarmaktır. Bütün bunlar bize günümüz sorunlarının temel nedenlerini ve çözüm yolları konusunda aydınlatacak derecede öneme sahiptir.
